Sezonsallık, konaklama talebinin yıl, ay, hafta ve hatta hafta içi-hafta sonu boyunca düzenli olarak tekrarlayan dalgalanmasıdır. Sahil otelleri için yaz, kayak otelleri için kış, şehir otelleri için fuar ve kongre dönemleri yüksek sezondur. Kapadokya gibi yıl boyu turizm alan destinasyonlarda ise ilkbahar ve sonbahar öne çıkar. Sezonsallık; fiyat, personel, bütçe, bakım ve nakit akışı planlamasının temelidir.
Sezon türleri
- Yüksek sezon (peak): Talebin kapasiteyi aştığı dönem. Fiyat yükseltme, minimum konaklama kısıtları ve düşük değerli işin sınırlandırılması öne çıkar.
- Ara sezon (shoulder): Talebin dengeli olduğu, doğru fiyatla dolulukta en fazla kazanç sağlanabilen dönem.
- Düşük sezon (low/off): Talebin kapasitenin çok altında kaldığı dönem. Maliyet kontrolü, paket ürünler, yerli pazar ve grup işi önem kazanır.
Sezonların yanında haftalık döngüler (hafta sonu yoğunluğu), resmi tatil ve bayram dönemleri, okul tatilleri ve yerel etkinlikler de talebi belirgin biçimde etkiler. Dini bayramlar her yıl yaklaşık 10-11 gün öne kaydığı için yıldan yıla sezon eğrisini değiştirir.
Sezonsallık nasıl ölçülür?
En pratik yöntem, her ayın RevPAR'ını yıllık ortalama RevPAR'a bölerek bir sezon endeksi oluşturmaktır.
Endeksi en az iki üç yıllık veriyle hesaplamak, tek seferlik etkileri (salgın, etkinlik, tadilat) yumuşatır.
Sezonsallığı yönetmek
- Fiyat: Sezon bazlı sabit fiyat yerine talebe göre değişen dinamik fiyatlandırma; yüksek sezonda erken satışı düşük fiyata kilitlememek.
- Sözleşmeler: Tur operatörü ve kontenjan anlaşmalarını düşük ve ara sezona yoğunlaştırmak, yüksek sezonda serbest satış payını korumak.
- Yeni pazarlar: Sezonları farklı olan pazarlara satış yapmak eğriyi düzleştirir; örneğin yaz dışında seyahat eden uzak pazarlar veya kurumsal ve MICE segmenti.
- Maliyet: Düşük sezonda kat kapatma, bakım ve eğitim planlaması; sezonluk personel takvimi.
- Nakit: Yüksek sezon nakdinin düşük sezon sabit giderlerini karşılayacak şekilde planlanması.
Sık yapılan hatalar
- Sabit sezon tarihleri: Bayram, okul tatili ve etkinlik tarihleri her yıl değişir; geçen yılın tarihlerini aynen kopyalamak gelir kaybettirir.
- Düşük sezonda aşırı indirim: Talep fiyata duyarlı değilse indirim doluluğu artırmaz, yalnızca geliri düşürür.
- Yüksek sezonu erken satmak: Talebin kesin olduğu tarihleri aylar önce düşük fiyatla bağlamak, sonradan gelecek yüksek fiyatlı talebi dışarıda bırakır.